Studenten Hanzehogeschool maken beslisboom voor lokaal eigendom bij energieprojecten 

Hoe zorg je ervoor dat een dorp echt kan meepraten — en misschien wel mee-eigenaar wordt — als er een zonne- of windpark in de buurt komt? Met die vraag gingen vijf tweedejaarsstudenten HBO-Rechten en Sociaal Juridische Dienstverlening van de Hanzehogeschool Groningen dit voorjaar van 2026 aan de slag, in opdracht van Energiek Emmen.

De aanleiding is concreet
In de gemeente Emmen zijn diverse ontwikkelingen gaande rondom energie-opwekprojecten, zoals zonne- en windparken. Landelijk is afgesproken dat omwonenden van zulke projecten moeten kunnen meeprofiteren: in het Klimaatakkoord staat het streven dat ze voor minimaal de helft in lokaal eigendom komen, en de Omgevingswet verplicht ontwikkelaars om omwonenden vroeg te betrekken. Voor bewoners zijn er dan grofweg drie mogelijkheden: een omgevingsfonds waarin het park jaarlijks geld stort voor het dorp, een energiegemeenschap waarin bewoners, bedrijven en overheid samenwerken, of een energiecoöperatie waarin bewoners samen mede-eigenaar worden. Maar welke vorm past bij een dorp? Daarvoor bestond nog geen duidelijk hulpmiddel.

De studenten ontwikkelden daarom een beslisboom
De beslisboom bestaat uit elf begrijpelijke vragen die stap voor stap naar een passende vorm van lokaal eigendom leiden. Is er interesse? Wil de ontwikkelaar meewerken? Is er geld, kennis en menskracht? De beslisboom is gebaseerd op wetgeving en beleid — van Klimaatakkoord tot de nieuwe Energiewet — én op gesprekken met energiecoöperaties De Groene Wieken (Hoogeveen) en Asserenergie (Assen). Alles is geschreven in eenvoudige taal, zodat iedereen aan tafel kan meedoen.

Het eindresultaat kwam stap voor stap tot stand
De samenwerking liep via EnTranCe, de innovatiewerkplaats van de Hanzehogeschool, en in totaal kwamen de studenten en Energiek Emmen tien keer bij elkaar om tussenresultaten te bespreken. Vanuit het bestuur werd het team begeleid door Cor, Wiebe en Ernst; vanuit de Hanzehogeschool door docent Maarten Meijer. In die bijeenkomsten werd elke versie kritisch tegen het licht gehouden: kloppen de vragen, is de volgorde logisch, en begrijpt iemand zonder voorkennis wat er staat? De studenten verwerkten de feedback telkens in een volgende versie. Zo groeide de beslisboom van een eerste schets uit tot een doordacht hulpmiddel — en leerden beide kanten onderweg veel van elkaar.

Op 22 mei 2026 presenteerden de studenten hun eindresultaat aan de opdrachtgevers
Het eindresultaat bestaat uit de beslisboom zelf, een achtergronddocument met uitleg per vraag en een onderzoeksrapport met de volledige onderbouwing. Energiek Emmen gaat de beslisboom gebruiken als gespreksinstrument, allereerst met bewoners van die dorpen waar een zonne- of windpark in voorbereiding is. Het hulpmiddel is bewust breed opgezet en dus ook bruikbaar bij toekomstige energieprojecten in de gemeente.

Tekst: Ernst Eilering